Ik kom bij twee soorten bedrijven over de vloer. En eerlijk gezegd maak ik me over allebei zorgen, alleen om een heel andere reden.
De eerste groep: alles draait, en niemand durft
Bij de eerste groep staat de boel keurig te draaien. Netjes geautomatiseerd. Alleen wel volgens de maatstaven van tien jaar geleden. Een pakket uit 2014, een handvol Excel-sheets die met elkaar praten via kopiëren en plakken, en een website waar niemand meer aan durft te komen. Het werkt. Al jaren. En dus blijft het.
Vraag je zo iemand naar AI, dan zie je de schouders omhoog gaan. Te ingewikkeld. Te duur. Te veel gedoe. Straks gaat er iets kapot dat het nu prima doet. Ik snap die aarzeling beter dan de meeste AI-verkopers, want ik heb zelf 28 jaar aan de andere kant van die tafel gezeten. Als jouw systeem het bedrijf overeind houdt, ga je er niet zomaar in rommelen.
Maar stilstand is geen veiligheid. Het is uitstel.
De tweede groep: bouwen alsof het niets is
En dan is er de tweede groep. Die heeft de smaak juist helemaal te pakken. Ze ontdekken Claude, ChatGPT, Gemini. Ze leren werken met prompts en skills, en opeens bouwen ze in een middag iets waar ze vroeger een half jaar en een dure specialist voor nodig hadden.
Ik word daar oprecht vrolijk van. Want dit is precies wat ik zelf ook doe. Vroeger huurde ik specialisten in die bergen beloofden, maar de kers op de taart kwam er nooit. Nu bouw ik het zelf, en het werkt. Als ondernemers dat gevoel ook krijgen, dan gebeurt er wat.
Alleen zit er een kanttekening aan. En die is groter dan de meesten denken.
“Snel iets moois bouwen kan tegenwoordig iedereen. Het veilig houden, dat is het werk.”
Wat er structureel wordt overgeslagen
Bij die tweede groep zie ik keer op keer hetzelfde. De AI Act wordt niet gevolgd. Niet uit onwil, maar omdat niemand er vaardigheden mee heeft. Het is een dikke Europese verordening en je weet na drie pagina's nog steeds niet of het over jou gaat. Dus schuif je het door. En de AVG, die kennen we allemaal van naam, wordt mondjesmaat doorgevoerd. Een cookiebanner erop, verwerkersovereenkomst ergens in een map, klaar.
Ondertussen gaat de klantenlijst in een chatvenster om er even snel een analyse van te laten maken. Wordt er een prototype gebouwd dat zijn data ergens op een server buiten Europa parkeert, zonder dat iemand weet waar precies. En staat er een chatbot live die getraind is op documenten waar personeelsgegevens tussen zitten.
Dat is geen theoretisch risico. Dat is een datalek dat op een dinsdagochtend gebeurt.
Een lek is geen schaamte. Het is schade.
Hier ligt voor mij het zwaartepunt, en ik ben er onverbiddelijk in. Je wilt niet dat de gegevens van je klanten op straat komen te liggen. Niet omdat een toezichthouder dan langskomt, al gebeurt dat ook. Maar omdat je in één klap kwijt bent waar je twintig jaar aan gebouwd hebt: dat mensen je hun spullen durven toevertrouwen.
Een klant die zijn ordergegevens bij jou ziet weglekken, komt niet terug met een boze mail. Die komt helemaal niet meer terug.
Hoe ik het doe
Als ik iets bouw, staat de database in Europa. Punt. Alles dichtgetimmerd, toegang geregeld, niets dat wegstroomt naar plekken waar ik geen zicht op heb. Bij Konform, mijn AI Act-tool, gaat het nog een stap verder: je antwoorden blijven in je eigen browser. Ik zie ze niet eens. Jouw AI-gebruik gaat niemand anders aan, ook mij niet.
Dat is geen technische bravoure. Het is gewoon hoe je met andermans spullen omgaat. Ik bouw uit de ogen van een ondernemer, niet die van een IT'er, en een ondernemer weet precies wat het betekent als het vertrouwen weg is.
Wat ik je zou aanraden
Ben je van die eerste groep, die nog draait op systemen van voor AI: begin klein. Pak één klus die je nu te veel tijd kost en kijk wat AI daarmee doet. Niet je hele bedrijf omgooien. Eén ding, goed.
Ben je van die tweede groep, die al volop bouwt: mooi, ga vooral door. Maar loop deze zomer even langs de achterdeur. Weet je van elk stukje AI dat je gebruikt waar de data landt? Is dat Europa? Kun je laten zien dat je erover nagedacht hebt? Die vragen kosten je een uur en schelen je later een nachtmerrie. In mag ik klantgegevens in ChatGPT zetten? zet ik de spelregels op een rij, en met Konform zie je in tien minuten waar je staat met de AI Act.
Bouwen en beveiligen zijn geen tegenpolen. Het hoort bij elkaar, zoals een huis en een slot op de deur. Wie alleen bouwt, levert een cadeautje af. Aan iemand anders.